📚 Inventaire des sources
Sources primaires
ALDROVANDI Ulisse -
- Musæum metallicum in libros 4 distributum Bartholomæus Ambrosinus ... labore, et studio composuit cum indice copiosissimo, Bologne, Jo. B. Coriolanus,1648.
- Dendrologiae naturalis scilicet arborum historiae libri duo…, Bologne : Giovanni Battista Ferroni, 1668.
- Livre des propriétés des choses, traduit du latin au français par Jean Corbichon, 1372 (Chantilly : Ms 339).
ANGLICUS Bartholomeus -
ANONYME -
- Antidotaire, Ms. Harley 5792, Londres, fin VIIe - début VIIIe siècle.
ANONYME -
- Herbarius Latinus, Passau : Johannes Petri, 1485, (Rés Inc 960).
BAUHIN Gaspard -
BAUHIN Jean -
BERNHARDUS DE BERNITZ Martin -
BOCCONE Paolo -
- “Vingt-quatrième lettre à Monsieur Redi, gentilhomme d’Arezze touchant l’Alcyonium stupposum rubrum perforatum” in RECHERCHES ET OBSERVATIONS NATURELLES De Monsieur BOCCONE Gentilhomme Sicilien touchant le corail, la pierre étoilée…, Amsterdam, Jansson, 1674.
BONNEFONS Nicolas de -
- Le Jardinier françois qui enseigne à cultiver les arbres et herbes potagères, Paris, Pierre Des-Hayes, 1651.
- Fungorum in Pannoniis observatorum brevis historia, Anvers : Christophe Plantin, 1601.
- Rariorum plantarum historia, Anvers : Christophe Plantin, 1601.
- Exoticorum libri decem, quibus Animalium, Plantarum, Aromatum, aliorumque peregrinorum Fructuum historiae describuntur, Leyde, Ex Officina Plantiniana Raphelengii, 1605.
- Ortus Sanitatis, Mainz : Jacob Meydenbach, 1491, (Med.-id. pharma_res005915).
- Le iardin de sante translate de latin en francoys nouuellement Imprime a Paris, Volume 2, Philippe Le Noir, 1539.
- Historia generalis plantarum, Lyon, Guillaume Rouille, 1586.
- Histoire générale des plantes, trad. par Jean des Moulins, Lyon, Héritiers Guillaume Rouille, 1615.
- Stirpium Historia pemptades sex sive libri XXX, Anvers, Office Plantin : Balthasar et Jean Moretus, 1616.
- The Herball or Generall Historie of Plantes, Londres : John Norton, 1597.
- Historia plantarum et vires ex Dioscoride, Paulo Ægineta, Theophrasto, Plinio, et recentioribus Græcis juxta elementorum ordinem, Parisiis : Ioannem Lodoicum Tiletanum, 1541.
- Catalogus plantarum latine, graece, germanice, & Gallice, Apud Christoph. Froschoverum, 1542.
- Sermones, Lib.II, Satire IV.
- “De la nécessité des observations à faire sur la nature des champignons et la description de celui qui peut être nommé champignon lichen”, Mémoires de l’Académie des Sciences, Paris, 1727, p.268-272.
- “De la nécessité d’établir dans la méthode nouvelle des plantes, une classe particulière pour les fungus, à laquelle doivent se rapporter non seulement les Champignons, les Agarics, mais encore les Lichen”, Mémoires de l’Académie des Sciences, Paris, 1728, p.377-383.
- La propriété des tortues, escargotz ou limaz, grenoilles, citroulles ou citrulz, champignons et artichaultz, Paris : P. Vidoue, 1543.
- “A description of an odd kind of Mushrom…”, Philosophical Transactions, Londres, Royal Society, vol.7, no.89, 1672, p.5116-5118.
- Plantarum seu stirpium historia, Anvers : Christophe Plantin, 1576.
- Icones stirpium seu plantarum tam exoticarum quam indigenarum, Anvers, Christophe Plantin, 1591.
- Kreuterbuch Kunstliche Conterfeytunge der Bäume, Stauden, Hecken, Kräuter, Getreyde, Gewürtze…, Francfort-sur-le-main : Christian Egenolff, 1573.
- Les six livres de Pedacion Dioscoride d’Anazarbe de la matière médicinale, translatez de Latin en François, Lyon : Balthazar Arnoullet, 1553.
- Commentarii, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei, De medica materia, Venetiis : Vincenzo Valgrisi, 1554.
- I discorsi nelli sei libri di Pedacio Dioscoride Anazarbeo della materia medicinale, Venise : Vincenzo Valgrisi, 1568.
- Nova plantarum genera juxta Tournefortii methodum disposita ... adnotationibus praecipue fungorum, mucorum, affiniumque plantarum adjectis, Florence, Bernardi Paperini, 1729.
- Liber de herbis et plantis, 1301-1350 (BNF ms. lat. 6823).
- Plantarum Historiae Universalis Oxoniensis, Pars Tertia, (Post auctoris mortem Jacobus Bobartius), Oxford, Theatrum Sheldonianum, 1699.
- Commentaires de M. Pierre Andre Matthiole médecin senois, sur les six livres de Ped. Dioscoride Anazarbeen de la matière médicinale, Lyon : Guillaume Rouillé, 1572.
- Commentaires de M. P. Andre Matthiolus, médecin senois, sur les six livres de Pedacius Dioscoride Anazarbeen de la matière médicinale, Lyon : Par la veuve de feu Gabriel Cotier, 1573 [1561].
- Historia naturalis, libro decimo quarto ad vigesimum quartum, 1001-1100, (BNF ms. lat.6796).
- Historia naturalis, libro decimo sexto ad trigesimum septimum: quatuor postremi libri manu recentiore sunt suppleti, 1201-1300, (BNF ms. lat. 6798)
- Historia naturalis, libro decimo septimo ad trigesimum tertium, 1201-1300, (BNF ms. lat.6799).
- Naturalis historiae, Venezia : Johannes de Spira, 1469, (BNF VELINS-493).
- Historia naturalis, Venezia : Johannes Andreas de Buxis - Nicolas Jenson, 1472, (BNF RESERVE FOL-S-402).
- Historiae naturalis, Parme : Andrea Portilia, 1481, (Med.-id. 00863).
- Naturae historiarum, libri xxxvii castigationibus Hermolai Barbari quam emendatissi me editi, Venetiis : Joannes Alvisius, ([Reprod.]) 1499, (Collection : Italian books before 1601, 1990, N°57.2).
- Villae, Francfort, hér. d’André Wechel (Claudium Marnium et Johannem Aubrium), 1592.
- Historia plantarum generalis, Londres, Sam Smith et Benj. Walford, 1693.
- Pedacii Dioscoridis Anazarbei De medicinali materia libri quinque ; de virulentis animalibus et venenis, cane rabioso, et eorum notis et remediis libri quattuor, Parisiis : Henrici Stephani, 1516.
- De Natura stirpium libri tres, Paris : Simon de Colines, 1536.
- “Fungus anthropomorphos”, Misc. Ac. Nat. Cur., An. II, obs. 55, 1671.
- Theatrum fungorum oft het tooneel der campernoelien, Anvers, Joseph Jacobs, 1675.
- Elemens de botanique, ou Methode pour connoître les plantes, t.I et t.III, Paris, Imprimerie royale, 1694.
- Botanicon Parisiense, ou Dénombrement par ordre alphabétique des plantes qui se trouvent aux environs de Paris,... Enrichi de plus de 300 figures, dessinées par le sieur Claude Aubriet, Leide & Amsterdam, Jean et Herman Verbeeck, Balthazar Lakeman, 1727.
CECCARELLI Alfonso -
CESALPINO Andrea -
CLUSIUS Carolus -
CUBA Jean (de) -
DALECHAMPS Jacques -
DODOENS Rembert -
GERARD John -
GESNER Conrad -
HORACE -
JUSSIEU Antoine (de) -
LAIGUE Étienne (de) (attribué à) -
LISTER Martin -
L’OBEL Mathias (de) -
LONITZER Adam -
MATTHÉE Martin -
MATTHIOLI Pietro Andrea -
MICHELI Pier Antonio -
MONTE IMPERIALI Manfredus (de) -
MORISON Robert -
MOULINS Jean (des) -
PINET Antoine (du) -
PLINE L’ANCIEN -
PORTA Giambattista (della) -
RAY John -
RUEL Jean -
SEGERUS Georgius -
STERBEECK Frans von -
TOURNEFORT Joseph Pitton (de) -
VAILLANT Sébastien -
Sources primaires commentées
ÆGINETA Paulus, De re medica, Libri I-IV, éd. Johan Ludwig Heiberg, Leipzig et Berlin : Teubner, 1921.
BELVACENSIS Vincentius, Speculum maius, éd. Douai : Balthazar Bellère, 1624.
CELSUS, De medicina, Texte établit en latin et traduit en anglais par W. G. SPENCER, 3 vol., Cambridge, Massachusetts : Harvard University Press, [1935] 1971.
CICÉRON, Correspondance, t.VII, texte établi, traduit et annoté par Jean Beaujeu, Paris, Les Belles Lettres, «CUF», 1980.
DAREMBERG Charles, Patrologiae cursus completus. T. 197, S. Hildegardis abbatissae Opera omnia…, Paris : J-P Migne, 1855.
DIOSCORIDE, Pedanii Dioscuridis Anazarbei “ De Materia Medica ” libri quinque, édité par Max Wellmann, 3 vol., Berlin, Weidmann, 1906-1914.
FELICI Costanzo (da Piobbico), Lettere a Ulisse Aldrovandi, a cura di G. Nonni, Présentation di G. Olmi, Urbino, Quattro Venti, 1982.
– , Lettera sulle insalate. Lectio nona de fungis, Présentation d’Enzo Cecchini, Contribution de Guido Arbizzoni, Delio Bischi, Giorgio Nonni, Piera Scaramelli Petri, Urbino, Accademia Raffaello, 1996 [années 1560-1580].
FESTUS Sextus Pompeius, De la signification des mots, traduit par Auguste Savagner, Paris, C.L.F. Panckoucke, «Bibliothèque latine-française», 1846.
GALIEN, Opera omnia, Texte établi et traduit en latin par Karl Gottlob KÜHN, XX Vol., Leipzig : Car. Cnoblochii, 1821-1833 .
– , On the natural faculties, English translation by Arthur John BROCK, London : W. Heinemann, Massachusetts : Harvard University Press, Loeb Classical Library, 1963.
– , Le médecin. Introduction, Texte établi et traduit par Caroline PETIT, Tome III, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2009.
– , Sur les facultés des aliments, Texte établi et traduit par John WILKINS, Tome V, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2013.
– , Thériaque à Pison, Texte établi et traduit par Véronique BOUDON-MILLOT, Tome VI, Paris: Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2016.
JUVÉNAL, Les Satires: accompagnées du texte latin et de remarques extraites de la traduction de M. de Silvecane (édition de 1690) ; traduites en vers par Paul DUCOS, Paris : Perrin, 1887.
MAGNI Albertus, De Vegetabilibus, libri VII, Editionem criticam ab Ernesto Meyero coeptam, absolvit Carolus Jessen, Berlin : Georgii Reimeri, 1867.
NICANDRE, Oeuvres. Les Thériaques. Fragments iologiques antérieurs à Nicandre, Texte établi et traduit par Jean-Marie JACQUES, Tome II, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2002.
– , Oeuvres. Les Alexipharmaques. Lieux parallèles du livre XIII des Iatrica d’Aétius, Texte établi et traduit par Jean-Marie JACQUES, Tome III, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2007.
OSBALDESTON Tess Anne, De Materia Medica : Being an Herbal with many other medicinal materials, Johannesburg: Ibidis Press, 2000.
PLINE L’ANCIEN, Histoire Naturelle, Livre II, Texte établi, traduit et commenté par Jean Beaujeu, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1950.
– , Histoire Naturelle, Livre XIII, Texte établi, traduit et commenté par A. Ernout, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1956.
– , Histoire Naturelle, Livre XV, Texte établi, traduit et commenté par Jacques André, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1960.
– , Histoire Naturelle, Livre XVI, Texte établi, traduit et commenté par Jacques André, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1962.
– , Histoire Naturelle, Livre XVIII, Texte établi, traduit et commenté par Henri Le Bonniec et André Le Bœuffle, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1972.
– , Histoire Naturelle, Livre XIX, Texte établi, traduit et commenté par Jacques André, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1964.
– , Histoire Naturelle, Livre XXII, Texte établi, traduit et commenté par Jacques André, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1970.
– , Histoire Naturelle, Livre XXV, Texte établi, traduit et commenté par Jacques André, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1974.
– , Histoire Naturelle, Livre XXVI, Texte établi, traduit et commenté par A. Ernout et Dr R. Pépin, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1957.
– , Histoire Naturelle, Livre XXXVI, Texte établi par J. André, traduit par R. Bloch, et commenté par A. Rouveret, Paris, Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1981.
PLUTARQUE, Oeuvres complètes, traduction de Victor Bétolaud, Paris, Hachette, 1870.
THÉOPHRASTE, Recherches sur les plantes, Tome I, Livres I-II, texte établi et traduit par Suzanne Amigues, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1988.
– , Recherches sur les plantes, Tome II, Livres III-IV, texte établi et traduit par Suzanne Amigues, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1989.
– , Recherches sur les plantes, Tome III, Livres V-VI, texte établi et traduit par Suzanne Amigues, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1993.
– , Recherches sur les plantes, Tome IV, Livres VII-VIII, texte établi et traduit par Suzanne Amigues, Paris : Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2003.
– , Recherches sur les plantes, Tome V, Livres IX, texte établi et traduit par Suzanne Amigues, Paris: Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 2006.
THROOP Priscilla, Hildegard von Bingen’s Physica, Rochester : Healing Arts Press, 1998.
ZAMORENSIS Aegidius, Historia naturalis, éd. Garcia-Ballester, 1994.
– , Liber contra uenena et animalia uenenosa, édition critique de Cándida Ferrero Hernandez, Université Autonome de Barcelone, 2002.